Loading...

Henry Morgenthau’nun ABD’yi savaşa sokma gayretlerinde Ermenilerin kullanılması

Birinci Dünya Savaşı Sırasında  ABD’nin İstanbul’daki Büyükelçisi Henry Morgenthau’nun  İstanbul’dan ayrılacağı gün çekilmiş fotoğrafı 

 

New York’un başarılı emlak müteahhitlerinden olan Henry Morgenthau, 1912’de Woodrow Wilson’a ABD Başkanlığının yolunu açan seçim kampanyası sırasında, Demokrat Parti’nin Finans Komitesi Başkanlığını yürütmüştü.  Seçimleri Wilson’un kazanmasının akabinde, politik bir atanmayla, Osmanlı İmparatorluğuna elçi olmakla ödüllendirildi.  Kendisi bu teklifi, ilk kertede Amerikan Yahudilerine açık olan tek diplomatik pozisyon olduğu için reddettiyse de (aslında gönlünde Hazine Bakanlığı yatmaktaydı), Başkan Wilson ile New York Şehri Baş Haham’ı Stephen Wise’ın ısrarlarıyla, 27 Kasım 1913’de İstanbul’a gelerek 1 Şubat 1916’ya kadar 26 ay Osmanlı başkentinde görevini sürdürdü.

 

 

Bu bölümde, Heath Lowry’nin ilk basımı 1990’da tamamlanan The Story Behind Ambassador Morgnthau’s Story [Büyükelçi Morgenthau’nun Hikâyesinin Arkasındaki Hikâye] adındaki kitabından yararlanılmıştır.

 

 

ABD Büyükelçisinin görevden ayrılmasından iki sene sonra piyasaya sürülen Ambassador Morgenthau’s Story [Büyükelçi Morgnethau’nun Hikâyesi] adlı kitap Amerikan kamuoyuna 1920’lerde hâkim olan Türk karşıtlığının odak noktasını teşkil etmiştir ve günümüzde de Birinci Dünya Savaşı sırasındaki Ermeni-Türk ilişkilerinin tüm yönlerini bir kenara itip istediği örnekleri cımbızla çekip kullanmak isteyenler için kaynak teşkil etmektedir.  Hâlbuki Morgenthau’nun bu kitabı yazmaktaki tek amacı, Woodrow Wilson’a yolladığı 26 Kasım tarihli mektubunda belirttiği gibi: “Alman ve Türk karşıtı bir kitap yazarak, ABD Hükümetinin savaş politikasına kamuoyunun desteğini kazanmaktı.”

 

 

İtilaf Devletlerinin safına katılarak Birinci Dünya Savaşını muzaffer bir sonuca ulaştırmak arzusu halk arasında istenen rağbete erişemeyen Başkan Wilson, 27 Kasım 1917 tarihinde H. Morgenthau’ya yolladığı mektubunda “Alman entrikasının ortaya çıkmasının iyi olacağı” sözleriyle, bu kitap projesine onay vermiştir.  Henry Morgenthau’da, zaten İstanbul’dan geri dönmesinin akabinde (DoubleDay, Page & Co.’nin) yetenekli yazarlarından gazeteci Burton J. Hendrick ile anılarını kitap haline dönüştürme fikrini görüşmüştü ve ondan aldığı 17 Nisan 1916 tarihli mektuba göre yayınevinin böyle bir kitabı yayınlamaya sıcak baktığını biliyordu.  Nisan 1918 itibariyle, Henry Morgenthau adıyla tefrikalar halinde yayınlanmaya başlayan meşhur propaganda kitabını, aslında Burton J. Hendrick’in kaleme aldığı da kendisine ödenen yayın hakkından, torunlarının şahitliğinden ve Henry Morgenthau’nun Burton’a yolladığı 5 Temmuz 1918 tarihli mektubundan ortaya çıkmıştır.

 

Bu kitap, birçok dergi ve gazetede tefrikalar halinde yayınlanarak, başka hiçbir kaynaktan Birinci Dünya Harbi hakkında bilgi sahibi olamayan, Amerika’nın ücra köşelerindeki milyonlarca kişiye ulaştı.  Hollywood’dan 1918 Mayıs ayında kitabından film çevirmek teklifi geldiğinde, Morganthau tekrar Başkan Woodrow Wilson’a danıştı. Bu sefer Başkan ona:

“Şahsım adına, bu yönde çok ileri gittiğimize inanıyorum … Şu sıralarda Ermeniler için yapabileceğimiz bir şey yok ve ülkenin de Türkiye’ye tavrı kesinlik kazanmıştır.  Daha fazla abartmaya gerek yok” sözleriyle 14 Haziran 1918 tarihli mektubunda projeye isteksizliğini belirtti.

 

Kitabın hayalet yazarı olan Burton J. Hendrick’in hayal kırıklığı,

el yazısıyla not ettiği: “(Filmcilerin $25,000 teklif ettiği) bu müthiş tertip,

savaşın aniden sonlanmasıyla suya düştü! B.J.H.” yazısında hissedilmektedir.