Osmanlı İmparatorluğundaki Ermeni nüfusunu Borçlar Komisyonu adına inceleyen Vital Cuinet’in bulgularına göre, savaş öncesinde Osmanlı’daki nüfus dağılımı şöyleydi:
- Müslümanlar: 14.856.118
- Ermeniler: 1.475.011
- Diğer Hristiyanlar: 1.285.853
- Yahudiler: 123.947
- Yabancılar: 170.822
- TOPLAM: 17.911.751
Vital Cuinet’in topladığı bu sayılar, Osmanlı’nın ödeyeceği borçlarının hesaplanması için yapıldığından yanlış olması uzak ihtimaldir. Osmanlı Hükümeti daha çok vergi alabilmek için, eğer hatalı sayım yapsaydı, Ermenileri olduğundan yüksek sayılarda gösterirdi.
Asıl adı Krikor Zohrab olan Marcel Leart 1912-1913 yıllarında, Erzurum, Van, Bitlis, Harput, Diyarbakır, Sivas’ta yaşayan Ermeni nüfusunu 1.018.000 olarak hesaplar.
Ludovic de Constenson 1913 yılında dünyadaki Ermeni nüfusunun 3.100.000, Türkiye’dekinin ise 1.400.000 olduğunu söyler.
Lynch kitabında, Osmanlı İmparatorluğundaki Ermeni nüfusunun 1.325.246 olduğunu belirtmiş.
Encyclopedia Britannica’nın 1910-1911 tarihli, 11. Baskısında sunulan Ermeni nüfusu sayılarının derlenmesi için Sir Charles William Wilson’ın derlemesi.
|
Türkiye’de |
Rusya’da |
İran’da |
Avrupa ve Amerika’da |
Toplam Ermeni nüfusu |
|
1.500.000 |
1.000.000 |
150.000 |
250.000 |
2.900.000 |
Britannica Ansiklopedisi 1910 baskısında, Türkiye’deki Ermeni sayısını 1.500.000 olarak verirken, editörlüğüne Ermeni asıllı birisinin geçmesinden sonra 1953 baskısında bu sayıyı 2.500.550’ye yükseltmiştir.
Hamsworth Ansiklopedisi 1903’de Doğu Anadolu’daki Ermeni nüfusunun 500.000 olduğunu hesaplamış.
Boghos Nubar Birinci Dünya Savaşı sonunda, haber alamadıkları Ermeni sayısının 300.000 olduğunu söylemiş. Ermeni Patriği 1920’deki raporlarında göre 645.000 Ermeni’nin (sağ olarak) geri döndüğünü iddia etmiş.
Demografi Uzmanı Prof. Dr. Justin McCarthy, Turks and Armenians, 2015, (S. 189):
Ermenilerin Osmanlı Ermenistan’ı dedikleri bölgede azınlık olduğu hiçbir zaman unutulmamalıdır. Ayrıca hiçbir şehirde veya kasabada da homojen şekilde yaşamadıkları da gözden kaçırılmamalıdır. Eğer Osmanlı İmparatorluğunda yaşayan Ermenilerin hepsi Ermenistan dedikleri topraklara (altı vilayete) toplansa nüfusun dörtte birine belki ulaşabileceklerdi. Eğer dünyadaki tüm Ermeniler bu topraklara toplansa, yine nüfusun yüzde kırkından azını teşkil edeceklerdi. Eğer başarılı olsalardı, elde ettikleri topraklarda yaşayan Müslümanlar katliama uğrayacak, kaçabilenler buralardan göçmeye zorlanacaktı. Tıpkı, günümüz Ermenistan Cumhuriyetinin topraklarında, 1918’de yaşamakta olan çoğunluk nüfusu olan Azeri Türklerin başına geldiği gibi…