Prof. Justin McCarthy, Turks and Armenians kitabı, sayfa 124-127’den özetle:
Van Ermenilerinin Taşnakların avucunda olduğuna şüphe yok. Türklere hiç te sempati duymadığı kesin olan Erzurum’daki İngiliz Konsolosu J. H. Monahan, kendi sorumluluk bölgesine düşen Van’daki konsolos yardımcısına 1913’te yaptığı ziyarette Van Ermenilerinin Rus istilasını ve Osmanlı İmparatorluğunun yıkılmasını hasretle beklediğini gözlemlemiş. Osmanlıların güvenliği açısından ise Van son derece önemli bir konuma haizdi.
Van’daki İsyan, Türkler Henüz Birinci Dünya Savaşına Girmeden Önce Başladı. Savaşın ilk ayı olan Kasım 1914’de ise İran’dan gelen Rus askerleri, yerli Ermenilerin yardımıyla, Van’ın güneyindeki Başkale’yi ele geçirdiler ve saldırılarını Çatak’a kadar yaydılar. Rusların yerel Müslümanların silahlarını toplaması üzerine, Ermeniler Müslümanları kesmeye başladılar. Köylerde ve Dir ile Başkale şehirlerinde kitle katliamı ile ırza geçmeler yer aldı, camiler harap edilmiş ve bazen de önce Müslümanlarla doldurulup sonra yakılarak kül edilmişti. Aralık ayında Rusların geri çekilmesiyle, mukabeleden korkan Ermeni nüfusu da İran’a doğru kaçtı. Ermeniler kaçış yollarındaki hükümet binalarını ve evleri yakıp yıktılar. Kaçamayan Ermeniler ise, yetişen Kürtler tarafından öldürüldü.